1986 yılında otel yönetimine, pazarlama stratejisi olarak önerilen bu ürün, bir kurabiyeden çok daha fazlasını ifade ediyordu şüphesiz. İnsanlarda evden uzakta, geçici bir yerde barınma, konaklama ihtiyacından çok daha fazlası olmakla ilgili bir duyguyu tetiklemeyi amaçlamışlardı. Günlük taze olarak, otelde pişirilen ve ikram edilen bu lezzetli çikolatalı kurabiyeler, konaklayanlarda evdeymiş hissi yaratsın ve bağlılığa dönüşsün istemişlerdi.

Kulaktan kulağa yayılan kurabiye hikayesi ve tarifini kimse bilmiyormuş miti işi iyiden iyiye efsaneleştirmiş oldu.

Kurabiyeler profesyonel bir fırında özel ve gizli reçetesiyle hazırlanıyor ve dünya çapındaki DoubleTree otellerine dondurulmuş olarak gönderiliyor. Pişirilen kurabiyeler sıcak sıcak ikram edildikçe ününe ün katıyor. Hikayenin dozu arttıkça dağıtılan kurabiye sayısı da artıyor. Bugün DoubleTree by Hilton’da, yılda yaklaşık 30 milyon kurabiye dağıtılıyor.

Neyse ki 2020 yılında, markanın 50. yılı onuruna kurabiyenin tarifini açıkladılar. Geriye bugün bile sahnelerden anlatılacak kadar harika bir pazarlama öyküsü bıraktılar.

“Güzel işleriniz var ama duyurmakta güçlük çekiyorsanız, PR sizin aradığınız şey.”

Önceden böyle tanıtım videoları için ajanslara gidilir, uzmanı bulunur, hummalı bir çalışma yürütülürdü. Şimdilerde bir uygulama indirip, birkaç dakikada istediğiniz videoyu elde edebiliyorsunuz. Hem de ücretsiz olarak. Teknolojinin belki de güzel yanlarından biri bu. Hayatı kolaylaştırıp, zamandan ve paradan tasarruf sağlanabiliyor.

Ben bu alışverişimi tamamladığımda karantina başlamıştı. Haliyle ayakkabılarım bana ulaşmıştı ama giymek pek nasip olmamıştı. Ekim-Kasım aylarında havalar soğuyunca ben de giyinmeye başladım. Ama bu kez de ne olur ne olmaz diye çok sık dışarı çıkmadım. Güzelim botlarımı 4-5 kez anca giyinmiş oldum.

Yine bir sabah botumu giyinmek isterken önünde ufak bir açılma olduğunu gördüm. Çok üzüldüm. Hemen iade koşullarına uygun olarak paketledim ve incelenmek üzere Camper’e gönderdim. Yaklaşık bir aylık inceleme sonrası ürünün iadesini gerçekleştirdiler.

Evet, Camper sen bu saatten sonra lovemarkımsın. Hemen yeni bir mağazaya gidiyorum. Çünkü canım, seninle inanılmaz bir deneyim yaşadım. Teşekkür ederim.

O zamandan bu zamana çok şey değişti ve biz insanlık olarak çok geliştik. Ya da öyle sandık.

Demek ki üstün ırk olan biz insanlar, bir ayrıntıyı gözden kaçırmışız. Başımıza filmlerdeki gibi hepimize yönelik bir tehdit geldiğinde ortak hareket edecek mekanizmalarımız da, stratejilerimiz de yokmuş. Yani filmini yapacak kadar endişelendiğimiz, bir gün birden bire gelebilecek bir felaket için elimizdeki en önemli silah tıpkı avcı olduğumuz dönemlerdeki gibi mağaramıza, evimize saklanmakmış.

Bu tarz bir virüsün şöyle bir etkisi olacağını umuyor insan; bütün ülkeler bir araya gelir, güçlerini ortaya koyar, çözümler bulur ve bulunan çözümler insanlığın hizmetine sunulur. Maalesef öyle gelişmedi ve gelişmiyor olaylar. Yine aynı filmlerdeki gibi herkes farklı bir yöne kaçışmaya, birileri ise kahraman olmaya çalışıyor.

Allah’tan İnterneti keşfetmişiz de insanlar hayatlarının önemli bir kısmını onu kullanarak devam ettirebiliyor. Yoksa ne devletlerin ne de sivil toplum kuruluşlarının elle tutulacak düzeyde ortak bir şey yapacağı yok.

Bugün pandemi ile imtihandayız. Son 20 yıldır küresel ısınmanın gezegenimize yönelik tehdidini konuşuyoruz. Küresel soğuma konusundaki söylentileri de şimdilik duymazlıktan geliyoruz. Vekalet savaşları, ticaret savaşları, ekonomi savaşları gündelik hayatın bir parçası. Ama tüm bunlara rağmen ortak hareket edebileceğimiz mekanizmalar ya yok ya da çok zayıf halde.

Oysa robotlardan, yapay zekadan, farklı gezegenlerde yaşamdan falan bahsediyor ve ne güzel hayaller kuruyorduk:)

Görsel: Ufuk Küçükyılmaz

Sonra rahmetli Steve girdi hayatımıza. Evet, iPhone’dan önce o girdi. Merak ettik. Öldük onun elindeki iPhone’ye sahip olmak için. Elinde iPhone olan herkesi kıskandık, bizim de olacak dedik. Sonunda oldu. Fakiri de zengini bir eşya kullanımında eşitledi bu akıllı telefon. Apple yerinde durmadı. Bolluk paradoksunun içinde bizi çevirdikçe çevirdi. Neredeyse her yıl yeni ürünler çıkardı. O çıkardı biz aldık, o yeni dedi biz yeniledik.

iPhone 7’ye kadar Android kullanıcıları ile hep kavga ettim. Lovemarkım tabi, kolay mı? Ama Steve öldü ve sanırım Apple onun mirasını buraya kadar taşıyabildi. Çünkü artık iPhone fanı olan beni bile kaybetmeyi başaracak hamleler yapıyorlar. Telefonumun garanti süresi biter bitmez şarjının dayanma süresinin yarıya inmesi, birden bire kapanıp açılmalar, şarjı varken bir anda şarjın sonunu görmeler, aşağı bir versiyondasın diyerek uygulamaların güncellemesini yapamamalar falan… Yeni modeller ise araba fiyatına dayandı.

Geçenlerde artık dayanamadım ve mail attım. Hiç yakışıyor mu sana bu haller Apple, dedim. Kulaklıktan, kılıftan, şarjdan envai çeşit aksesuara her şeyi satan, kendi cumhuriyeti olan bir markasın sen. Senin ciron değme devletlerde yok. Birazcık olsun kullanıcılarına yüzünü çevirsen, bu cumhuriyeti onlar ayakta tutuyor desen olmaz mı?

Olmaz diyorsan, biz de sana olmaz deriz. Ne olacak yani, artık çamaşır makinesi yapabilen her firma kasınca akıllı telefon da yapabiliyor…

Apple ürünleri tarihi için güzel bir kaynak var. Şuraya tıklayınca…

Ancak Hall’un bloğunun kuruluşundan yıllar sonra “Blogger”lık yükselişe geçebilmiştir. 2000 yılı, bloglama için büyüme aşamasının başlangıcı olmuştur. O yıl İnternette toplam 23 Blog listelenirken, 2006 yılına gelindiğinde bu sayı elli milyona ulaşmıştır. 

Blog, blogger, e-yazar, e- yayıncı, e- kitaplar, e- kitap okuyucular, e- kitap ve e-kitap okuyucular için yazılım geliştiriciler, e-kütüphane, e-gazete gibi kavramlar da artık hayatın içinde yerlerini alan kavramlar olmuştur.

Dijital dünyanın sunduğu fırsatlardan biri olarak karşımıza çıkan bloglar, özellikle toplumsal olayların ana akım medyalarda yer bulamadığı zamanlarda, mikroblogging araçlarının yaygınlaşmasından önce insanların seslerini duyurabildiği mecralar olarak varlık göstermiştir.

Blog kurmak için hangi yolu izlemek gerekir?

İnsanların, firmaların uzmanlık alanları ya da hobileri hakkında yazı, fotoğraf, video paylaşımı yaptıkları alanlara blog demek mümkündür. Blog kurmak, web sitelerine göre daha kolaydır. Alt yapı konusunda ücretsiz-ücretli hizmet sunan çok sayıda firma bulunmaktadır. Blogspot, WordPress, Wix, Tumblr bunlardan bazılarıdır. Ancak profesyonel blog kurulumları, tasarım, domain, hosting hizmetleri için özel firmalar da çalışmaktadır. Yani çaresiz değilsiniz:)

Ücretsiz blog kurulum hizmeti veren firmalarda kurulum aşamasında öncelikle üyelik kaydı gerekmektedir. Ardından bloğun konusuna, oluşturulacak içeriğe uygun bir isim, alan adı alınmalıdır. Bu işlem tamamlandıktan sonra ise hazır tasarım şablonları kullanıcının önüne çıkmaktadır. Bu tasarımlardan birinin seçilmesinden sonra blog kurulumu tamamlanmış olacaktır. İçerik oluşturularak, blogosferde yer almak mümkün hale gelecektir.

Blogger nelere dikkat etmelidir?

Blog yazan insanlara blog yazarı anlamına gelen blogger denilmektedir. Blog kurulumunun ardından, kişisel ya da kurumsal olarak içerik üretimi aşaması başlayacaktır. İçeriklerin doğru dil kullanımı ile sıkmadan, hatta eğlenceli bir dil kullanılarak yapılması blog ziyaretçi sayısını, içeriklerin okunma, izlenme sayısını artıracaktır.

Düzenli içerik girişi, SEO, bloğa gelen yorumlara cevap verilme süresi, bloğun reklamının yapılması gibi etkenler, bloğun tanınmasını, daha çok ziyaretçi almasını sağlayacak etkenler arasındadır.

Blogger, blog ziyaretçilerinin taleplerini, eleştirilerini dikkate almalıdır. Doğru Türkçe kullanımına özen göstermesi, gündelik tartışmalardan uzak içeriklere odaklanmak bloğun gelecek yıllarda kaynak olarak gösterimini sağlayacaktır. Bloggerlar yazdıklarının uçup gitmediğini, internet ortamında arşivlendiğini bilerek içerik oluşturmalıdır.

Bloglardan para kazanmak mümkün mü?

Ülkemizde blogger olarak kariyerine başlayan ancak şimdilerde daha popüler alanlarda meslek sahibi olan insanlar bulunmaktadır. Bunun yanı sıra mesleki tecrübelerini, blog aracılığı ile kitlelere aktaran meslek erbapları da bulunmaktadır.

Çoğu kurum, blogları vasıtasıyla web sitelerinde veremedikleri bilgileri, etkinlikleri kurumsal blogları üzerinden paylaşmaktadır. Bu durum kurum ya da marka ile hedef kitle arasındaki bağı samimi hale getirmek konusunda oldukça başarılı bir yöntemdir.

Bloglarda tek yazar söz konusu olduğu gibi çok yazarlı bloglar da vardır. Bugün çok sayıda blog bu yöntemle büyük kitlelere ulaşmakta ve başarılı olmaktadır. Her kullanıcı farklı üslup ile kendi hedef kitlesine seslenirken, blogda da sürekli bir harekete neden olmaktadır.

Güçlü ve etkin bloggerlar, günümüzde gazeteciler, PR firmaları gibi etkinliklere, toplantılara davet edilmekte, bir meslek olarak kabul görmektedir. Bloglar aynı zamanda yayınladıkları içerikler ve reklamlar üzerinden gelir modeli de kurabilmektedir. Bu anlamda hem itibar hem de gelir sunması adına avantajları bulunmaktadır.

Şimdilik 10 yılı aşkın bloggerlık deneyimimden süzülenler bunlar. Sorular olursa, yorumlarda belirtirseniz, cevaplarım.

Bunca yıldır hep buralarda olduğunuz ve okuduğunuz için teşekkür ederim.

İnternetin sunduğu alanlar genişledikçe bazı sektörler varlıklarını devam ettirip, ettiremeyeceklerini sorgulamaya başladı. Bu yeni platforma nasıl uyum sağlanacak, nasıl bir geçiş yapılacak ya da hiç geçiş yapılmadan farklı formüller mi devreye girecek? Tüm bu soruları soran alanlardan biri de şüphesiz basın ve yayın sektörü. Dijital yayıncılığın ilerleyişi karşısında bu gelişmeleri kendisi için fırsata mı çevirecek yoksa geleceği için tehdit olarak mı görecek? Net cevaplar vermek şimdilik yanıltıcı olacaktır. Ancak veriler, gelişmeler, örnekler, görüşler üzerinden bir çıkarsama yapmak ve yol almak mümkün.

2015 yılında gösteri yapma hakkını kısıtlayan yasayı protesto etmek için İspanyolların,  parlamento önünde yaptığı hologram eylem.

TÜİK’in, 2015 yılı Nisan ayında yaptığı “Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması” Türkiye genelinde İnternet erişim imkânına sahip hanelerin oranının %69,5 olduğunu açıkladı. Yani yaklaşık on haneden yedisi İnternet erişimine sahip. Önceki yıl bu verinin on hanede beş olduğunu ve yine her on haneden dokuzunda cep telefonu bulunduğunu da hatırlamakta fayda var.

Milenyumla birlikte iyiden iyiye hayatımıza giren İnternet, büyük dönüşümleri de beraberinde getirdi. Bir dönemin fenomeni Altın Rehber’in, bilgisayara uyarlaması gibi algılanan yıllardan, neredeyse her haneye girmesine kadarki süreç 10 yılı aldı. Manuel Castells, sadece ABD için diğer kitle iletişim araçlarının yayılma hızı için şunu aktarmıştır:  “Amerika Birleşik Devletleri’nde radyonun 60 milyon insana ulaşması 30 yıl alırken, televizyonun bu yayılma seviyesine ulaşması 15 yıl aldı. İnternet ise, dünya çapında bilgisayar ağının gelişmesini izleyen 3 yıl içerisinde bunu başardı.”

3 milyardan fazla insan İnternet kullanıyor. Ne işimize yarayacağını bilemez olduğumuz zamanlardan, şimdilerde bir ekosisteme dönüşen İnternet, insanlık için yeniliklere, dönüşümlere, heyecanlı bir geleceğe gebe. Ancak bu gelecek birçok sektörü işlevsiz bırakacak gibi görünüyor. Geleceği teknolojiyle şekillendirme arifesinde, fütürist Richard Watson, önümüzdeki 30 yıl içinde artık birer nostaljiye dönüşecek şeyleri şöyle sıralıyor:

Masaüstü bilgisayarlar, AM/FM radyolar, anahtarlar, reality TV, madeni paralar, petrol, web 2.0, normal doğum, Avrupa Birliği, cüzdanlar, ev işleri Watson’a göre 2040 yılına dek hayatımızdan silinecekler arasında. Ancak burada dikkat çekici olan fiziksel gazetelerin 2050 yılında tamamıyla kalkacağına dair öngörüsü. Çünkü aynı zaman diliminde Google’ın da aramızda olmayacağını öngörüyor.

Gazetelerin geleceği

Enformasyon ve iletişim teknolojilerinin bu denli hızlı gelişmesinden en çok etkilenen medya türünün gazeteler olduğunu belirten Doç. Dr. Celalettin Aktaş, gazete tirajlarının düşmeye, gazetecilerin işlerini kaybetmeye ve hatta toplumda saygınlığı bulunan asırlık gazetelerin bile kapanmaya başladığını ifade ediyor.

Dünya Entelektüel Mülkiyet Örgütü Genel Direktörü Francis Gurry ise, Richard Watson’un öngörüsünü 10 yıl geriye çekerek, kâğıt gazetelerin 2040 yılına kadar ortadan kalkacağını ve yerini dijital gazetelerin alacağını savunuyor.  Gelecek Bilimci Ross Dawson da 2040 yılına gelindiğinde 51 ülkede hiç gazete basılmayacağını düşünüyor.

150 yaşındaki “Rocky Mountain News”, 146 yıllık geçmişi bulunan “The Seattle Post-Intelligencer”  ve bir asrı deviren “Cristian Sciense Monitor” gazeteleri ile dünyanın en eski haber dergileri arasında yer alan “The Bulletin” dijital medya karşısında kapanmak zorunda kaldı. ABD’li ünlü gazeteci yazar Tom Brokaw da  “Wahsington Post”un on yıl sonra kâğıt baskı olarak yayımına son vereceğini söylemekte.

Türkiye’de ise bu konuda en belirgin örnek Radikal gazetesi şüphesiz. Karşılaştığı sıkıntıları evvela logo ve tasarım değişikliği ile gidermeye çalışan Radikal, daha sonra tabloid boyuta geçti. Ancak bir süre sonra birçok personelinin işine son verip, kağıt baskıdan çekilip, sadece online ortamda gazetecilik yapacağını duyurdu. Bu serüven de kısa sürdü ve Mart 2016’da tamamen kapandığını açıklayarak, yayın hayatından çekildi.

Fütürist Ross Dawson sadece Türkiye için değil birçok ülke için kâğıt gazetelerin kalan ömürlerine gün biçtiği tabloya bakınca, basınımızın hala ömrü olduğunu görmek mümkün.

Aslında Dawson bu tabloyu bir medyum olarak öngörmüyor. Ya da bir kehanette bulunmuyor.  Bazı gelişmeleri okuyarak bu sonuçlara varıyor. Ancak tüm bunların sadece geleceğe dair senaryolar olduğunu ve bizi geleceğe hazırladığını unutmamak gerek. Peki, Dawson ya da onun gibi düşünenleri kâğıt gazetelerin yakın gelecekte biteceğini düşünmeye iten nedenler nedir? Birkaç başlık altında bu nedenleri vermek gerekirse:

1) Ekonomik gelişmeler
Kâğıt, matbaa, işgücü, dağıtım gibi kalemlerin masrafları, basılı gazeteler için her geçen gün artış göstermekte. Aslında kâğıda basılı gazete çıkarmak hiçbir zaman kolay olmamıştır. Hem maliyetli hem de riskli bir iş olagelmiştir. Basın tarihinin ilk aşamalarından beri sorun olarak ortaya konan unsurlar günümüze kadar güncelliğini korumuştur. Finansal sıkıntılar, basın etiği, sansür, baskı, yetişmiş eleman eksikliği, ilan ve reklam giderleri vs. gibi. Ancak her defasında gazeteler varlıklarına devam etmişlerdir.

2) Teknolojik gelişmeler
Teknolojideki her gelişme gazeteciliğin gelişimine de katkıda bulunmuştur. Bunun yanı sıra bu gelişmeler birçok sektörü olduğu gibi basını da tehdit etmiştir. Örneğin radyonun çıkmasıyla birlikte artık gazete okunmaz denmiştir. Sonuç sanıldığı gibi olmamıştır. Televizyonun yaygınlaşması gazeteleri bitirir denmiş ama yine sonuç beklendiği olmamıştır. Aksine bu mecralar birbirini beslemiş, yakınsamalar yaşanmıştır.

Daha hızlı ve kaliteli baskı teknikleri; taşıma ve ulaştırmadaki modernleşme; iletişim alanında zaman, süre, coğrafi farklılıkların azalması; daha geniş kitlelere ulaşmanın mümkün hale gelişi gibi faktörler basının birçok alt yapı sorununu ortadan kaldırmıştır. Bu anlamda teknolojinin ilerlemesinin faydaları kuşkusuz büyüktür.
Ancak İnternet’in gelişimi peyderpey bazı sektörleri varlık mücadelesine sokmuştur.  MS 105. yıldan bu yana kullanılan kâğıt, belki de ilk defa geleceğini sorguluyor. Matbaacılık, dijital gelişmelere kendini nasıl entegre edeceğini tartışıyor. Bankacılık sektörü fiziki şubelerden, online şubelere doğru yol alıyor.  Robotlardan ve yapay zekâdan etkilenecek sektör sayısı oldukça fazla. Sürücüsüz araçlar, ehliyet, navigasyon, şoförlük gibi birçok alanı etkileyeceğe benziyor. Hibrid araçların yaygınlaşmasıyla belki de artık petrol ve ürünlerine dair daha az konuşulacak. 3D yazıcılar, sağlık bilimlerinden uzay bilimlerine kadar geniş bir yelpazeyi hareketlendirecek gelişmelere gebe. Uzay turisti ve girişimci Anousheh Ansari, uzaydaki istasyonlara bütün malzemelerin Dünya’dan taşındığını ve bunun belki de 3D yazıcıların gelişmesiyle değişeceğini konferanslarında heyecanla anlatıyor. Teknoloji birilerini korkuturken, birilerini ise heyecanlandırıyor.

3) Tüketici davranışları
TÜİK’in verilerine göre sürekli artış gösteren bir İnternet kullanıcı profili var. Bu yeni insan profilinin iyi analiz edilmesi, değişen ihtiyaçlarına uygun arzların yapılabilmesi gerekiyor. Bir ürün için mağaza mağaza dolaşmak yerine, oturduğu yerden online alışverişi tercih etmeye başlayan tüketici sayısı her geçen artıyor. Öyle ki artık her on kişiden üçü bu yolu seçiyor.

Oturacağı evi, ev arkadaşını, sosyal arkadaşlarını buradan bulan, bankacılık işlemlerini, kira ödemesini, marketten mobilyaya alışverişini, araştırmak istediği konuları bu ortamda gerçekleştiren bu yeni tüketici tipine her sektörün daha dikkatle eğilmesi gerekiyor.

İnternet gazeteleri nasıl etkiliyor?
Dünyanın köklü gazeteleri birer birer fiziki mekânlarını kapatıp, dükkânı online dünyaya taşımaya başladığından beri “Yazılı basın ölüyor mu?” sorusu sorulmakta. Ancak burada dikkatlerden kaçan konu, tamamıyla gazeteciliğe ara verilmemiş, sadece farklı platformlara taşınmış olmalarıdır.
Tirajların istikrarlı bir şekilde düşmeye başlaması, yazılı basın için tehlike çanlarının çalmasına neden oldu. 1990’lı yıllarda tirajlar düştüğünde gazeteler promosyonlar ile bu sorunu aşmaya çalışmıştı. Artık insanlar birçok işini olduğu gibi gazete okumayı da online ortamda yapmayı tercih ediyor. Bu nedenle promosyon vb. uygulamalar bile bu düşüşleri engellemeye yetmiyor.

“İnternet kullanım amaçları dikkate alındığında, 2015 yılının ilk üç ayında internet kullanan bireylerin %80,9’u sosyal medya üzerinde profil oluşturma, mesaj gönderme veya fotoğraf vb. içerik paylaşırken, bunu %70,2 ile online haber, gazete ya da dergi okuma, %66,3 ile sağlıkla ilgili bilgi arama, %62,1 ile kendi oluşturduğu metin, görüntü, fotoğraf, video, müzik vb. içerikleri herhangi bir web sitesine paylaşmak üzere yükleme, %59,4 ile mal ve hizmetler hakkında bilgi arama takip etti.”  

Madem kitleler online ortama kaydı o halde sektörlerin de ibrelerini oraya çevirmesi gerekecek.  Peki, yazılı basın bu dönüşümü nasıl gerçekleştirecek? Ne tür yatırımlar yapması gerekecek? Neredeyse her gazetenin web sitesi var. Ancak tek başına web sitesi yeterli mi? Yeterli olmadığını zaman gösterdi. O halde neler yapılmalı? Bu konunun uzmanları uzun uzun bu sorunun cevabını anlatsa da aslında yapılacaklar kısaca şu maddelerle sıralanabilir:

• Hızlı, doğru, etik ve dikkat çekici habercilik yapmak
• Güçlü bir alt yapı kurmak
• Vasıflı işgücüne yatırım yapmak
• Teknolojiyi iyi takip etmek ve bu konudaki gelişmelere uyum sağlayacak esnek bir yapıda olmak.

Teknoloji gazeteciliği nereye götürüyor?
Televizyonun yaygınlaşması ile birlikte basının biteceği düşünülmüştü. Ancak televizyon kendini bilgi vermekten çok eğlence aracına dönüştürünce, basın bu tehdidi kan kaybetse bile savmayı başarmıştı. Reklam pastasından her zaman en büyük dilimi hala TV alıyor. Dijital reklamlar ise geçmiş yıllara kıyasla büyük ilerleme göstererek yazılı basını geride bırakmayı başardı. Reklamcılar Derneği’nin 2015 yılı reklam dağılımlarına yönelik açıkladığı verilere göre %50,51’lik pay TV’lerin, %22,92’lik pay dijitalin ve %16,91’lik pay basının. Bu tablo üzerinde durmak gerek.

Dijital reklamların geliri, basın reklamlarını geçmiş durumda. Yani artık reklamverenler için dijital mecralar basından daha değerli  ya da tercih edilir durumda. Televizyon ise hala bütün reklam pastasının yarısını almakta.
İnternetle ilk tanışması masaüstü bilgisayarlarla olan kullanıcılar zamanla dizüstü bilgisayarlara doğru kayma gösterdi. Çünkü teknoloji firmaları daha iyi kullanıcı deneyimi sunabilmek için çok fazla çalışmaya başladı. Akıllı telefonlar ile mobil teknoloji dünyasına ciddi bir adım atılmış oldu. Aslında bu adımla birlikte geleceğin şekillenişi başlamıştı. Taşınması zor, ağır cihazlardan, kablolardan cepte taşınabilir cihazlara geçiş kullanıcıda çok hızlı karşılık buldu. Bu inovatif ürünlerle birlikte aynı anda çok işi yapabilen çok fonksiyonlu ürünler sadece “cep telefonu” olmaktan çıktı. Dokunmatik ekranlar sayesinde birkaç parmağını kullanarak gazetesine, televizyonuna, radyosuna ve daha birçok mecraya kolaylıkla ulaşma işi belki de teknoloji tarihinin dönüm noktalarından oldu.

Akıllı telefonlardan tabletlere geçiş büyük yankı uyandırmadı. Ancak giyilebilir teknolojiler, belki de birgün hiçbir cihazı kullanmadan bugün İnternete bağlanabilen cihazlardan yapabildiği işlemleri yapabileceğinin sinyallerini veriyor kullanıcılara. Habercilik dünyasını yakından ilgilendiren bu teknolojiler tek taraflı haber aktarımını bir sonraki aşamaya taşımaya hazırlanıyor. Bu öyle bir kullanıcı deneyimi ki insanlara olayların içinde olma hissini veriyor. Sanal gerçeklik ve artırılmış gerçeklik olarak karşımıza çıkan uygulamalar için şimdilik gözlük vb. cihazlara ihtiyaç duyulsa da bir süre sonra bunların da yerini daha küçük ve insanların üzerinde taşıyabileceği araçlar alacak gibi görünüyor.

Sanal Gerçeklik (Virtual Reality) Teknolojileri ve Medyaya Etkileri
360 derece kayıt özelliğine sahip kameralar, hologram teknolojileri ile birlikte habercilik yeni bir anlam kazanmaya başladı. Vikipedi’nin tanımından hareketle lazer ışınlarına dayanılarak gerçekleştirilen üç boyutlu görüntü işlemine holografi denildiğini aktarmış olalım.  2008 yılında CNN International’da haber spikerinin stüdyoya hologramla bağlanması

Ali Kırca’nın Korcan Karar ile hologram habercilik denemesi bir zaman sonra haberciliğin gidebileceği noktalara dair ipuçları veriyor.

Hologram teknolojileri farklı alanlarda kullanımları ile de şaşırtmaya devam ediyor. Örneğin 2015 yılında gösteri yapma hakkını kısıtlayan yasayı protesto etmek için İspanyollar,  parlamentolarının önünde hologram eylem yapmışlardı.

Bunun yanı sıra sanal bir şarkıcı olan Hatsune Miku’nun Japonya’da turneye çıkmış olması da hatrı sayılır haberlerden biri olarak karşımıza çıkıyor. Binlerce insan Miku’nun, hologram görüntüsü eşliğinde, konserlerinde söylediği şarkılara, coşkuyla eşlik ediyor, albümleri gerçek şarkıcıları kıskandıracak kadar satılıyor.

Vice News muhabiri Alice Speri, 13 Aralık 2014’te New York’ta polisin siyahlara yönelik güç kullanımı protestolarının arasına 360 derece kayıt özelliğine sahip kamerasıyla girmişti.  Sanal gerçeklik (Virtual reality – VR) uygulama örneği sayılan bu girişimi sayesinde izleyiciler kendilerini adeta eylemin ortasında hissetmişlerdi.

Vice News’in bu uygulamasından sonra, BBC, New York Times ve nihayet Associated Press (AP), VR’a yatırımlar yapmaya başladılar.  Öyle ki New York Times, Google ile işbirliği yaparak okuyucularına bir milyon adet cardboard dağıttı. Kartondan imal edilmiş cardboardlar sınırlı da olsa kullanıcılara haberlerde VR deneyimi yaşatmıştı. Youtube’un da artık 360 derece videolar yayınlayacağıyla ilgili bilgiler kulislere düşmeye başladı.

Mecralar Arası Yakınsama Basını Etkiler mi?
Basılı materyaller QR (Quick  Respose – Hızlı Yanıt) adı verilen uygulamayı kullanmaya başladılar. QR kod, mobil cihazlar aracılığıyla basılı materyalin okutulması, basılı mecradan mobil ortama geçilmesini sağlayan bir uygulama olarak tanımlanabilir.  Yazılı olan gazetelerin, görsel, işitsel medyayla yakınsamasını sağlayan bu uygulama artık tehlike altında olan basın için can simidi olarak görüldü. Fakat bu uygulamanın yaygın kullanılmaması nedeniyle şimdilik istenen sonuca ulaşılmadığını söylemek gerek.

Harry Potter izleyicilerinin anımsayacağı üzere orada gazeteler neredeyse canlıdır. Haberler, manşetler, dizgi tamamen gazete gibidir. Ancak olayların fotoğrafının konulduğu bölümlerde fotoğraflar videoya dönüşür. Elinde gazeteyi okuyan kişi aynı zamanda olayı televizyon haberi izler gibi seyreder.  Hem kâğıdı hissetmek hem yeknesak habercilikten sıkılmamak hem de dijital dünyanın zenginliğinden faydalanmak adına bu tarz bir gelecek öngörmek mümkün.
Şimdilik bu çok uzak hatta düşsel bir sahne gibi dursa da, “papertab” teknolojisi bunun imkânsız olmadığına dair ipuçları veriyor. Kâğıdın dönüşümü ve dijitalle uyumunun adı diyebileceğimiz papertab, esnek veya bükülebilir ekranlardan oluşuyor. İleride donanımlarında esnek hale gelmesiyle birlikte, kâğıdı ve dijitali bir arada görmek çok uzak olmayacaktır.

Röportajı ben yapmıştım. Şerefiye Sarnıcı gerek konumu gerek mekan güzelliği olarak muazzam bir kültür tanıtım unsuru olacak.

Bu serginin küratörlüğünü üstlenen Mehmet Lütfi Şen, Şerefiye Sarnıcı’nın Ayasofya’dan, Yerebatan Sarnıcı’ndan daha eski bir tarihe sahip olduğunu, sarnıcın sergiler için çok uygun bir mekan olduğunu söylemişti. Süleyman Saim Tekcan’ın eserlerinin sergilendiği “Atlar, Hatlar ve Süleymanname Sergisi”ni gezerken, yerli ve yabancı turislerin nasıl ağzının açık kaldığını görmüştüm. Bunlar gerçekten sevindirici hamleler.

Sarnıcın 1600 yılık tarihi tecrübe edilmeyi hak ediyor. Yol düşürün, ailecek gidip, gezin, derim.

İnternette çekinerek soracağı soru yok. Çünkü karşısında bir insan yok. İnsana sormak zor olabilir ama Google’a sormak oldukça rahat ve kolay. Üstelik çoklu seçeneklerle cevabını alabiliyor. Metin, fotoğraf, video… Okuma yazma aşamasına geçmeyen beş yaşındaki yeğenim, sesli komutla ne isterse arıyor internette. Çevremde İlkokulda okuyan öğrencilerinin çoğunun Yuotube hesabı var. Youtuber olmak için erken yaşlar ama onlar yayın yapmak, dünya üstünde 8-10 yıldır biriktirdikleri tecrübeleri (!), herhangi bir konu hakkındaki fikirlerini bizlere aktarmak için yanıp tutuşuyorlar. Beğeni ve abone sayılarıyla yaşamlarını şekillendiriyorlar. Benimle konuşurken kanalına abone olmamı isteyen, birgün kanalından çok para kazanıp, kendisine şimdilik gülenlere, kim olduğunu göstermek isteyen çocuklarla tanışıyorum. Eğer konuşan çocuk dördüncü sınıfa gidiyorsa ve orada ondan daha küçük bir çocuk varsa, ben de Youtuber olacağım, diyerek büyük bir fırsatı kaçırmış, hayata gecikmiş gibi hayıflanıyor.

On yaşındaki bir çocuk legoları ile oynarken meraklı meraklı ona baktığımı görünce “Biliyor musun ben beş yaşındayken süper bir savaş plancısıydım” dedi. Legolarla inşa ettiği dünyada savaş yönetiyor, barış anlaşmalarına imza atıyor, hemen yanındaki arkadaşına da buna biraz daha çalışıp, yeni Youtube videolarında kullanmayı öneriyordu.

Sevimli mi sevimli Diana’nın 18 milyon abonesi var. Ne yapsa izleniyor derler ya, işte o ne yapsa izleniyor büyüsü bütün çocukları, gençleri sarmış durumda. Tabi işin bir de aile boyutu var. Yani bu çocuklar aileleri olmadan bu kadar büyümüyorlar elbette. Onların destekleri, reklam vb. süreçlerde riyasetleri onları bu kadar büyütüyor.

Eskiden olsa polis, öğretmen, doktor, gazeteci, avukat olmak istediğini söyleyen çocuklar artık Youtuber ya da fenomen olmak istiyor. Aslında bu konuda haklılık payları da var. Öyle Youtuber çocuklar var ki şirket gibi çalışıyor, milyon dolarlık gelirler elde ediyorlar. Jillian and Addie kardeşler gibi. İki milyona yaklaşan abonelerine oyuncak tanıtımı, oyunlar, skeçler sunan bu sevimli kızlar, muhtemelen birçok çocuğun olmak istediği yerdeler.

Oyuncaklarını tanıtarak başladığı yolculuğunu bugün altı milyon abone, 4 milyona yakın izlenme ile devam eden Evantube da bir başka ağzı açık bırakan örnek.  2011’de açtığı kanalında küçüçük bir çocukken şimdilerde büyümüş ve yeni kitlelerle yoluna hız kesmeden devam ediyor Evan.

Şimdi bu çocuklara bakarak pazarlamayı, reklamı, markayı yeniden inşa edecek profesyoneller. İşimiz zor:)

Yönetim gurusu merhum Peter Drucker “Pazarlamanın amacı satışı gereksiz kılmaktır” derdi. Kotler, Zirvedeki konuşmasında bu konuya açıklık getirerek, pazarlama işi profesyonelce yapılırsa satış için ekstra çaba harcamaya gerek olmayacağını söyledi. Konuşmalarında birkaç kez Drucker’a atıf yapınca, bir yönetim gurusu ile pazarlama üstadının arasındaki uyumu da tekrar görmüş oldum. Aslında Kotler A’dan Z’ye Pazarlama kitabında altını çizdiğim şu ifadeye yer vermişti; “Pazarlama, şirketin müşteri üretme departmanıdır”. Zirvede ise yine güzel bir cümle kurarak “Pazarlama, insanları mutlu etmektir” dedi.

Takip edebildiğim üç oturumun hepsinde aktif olarak Kotler vardı. Bu tarz etkinliklerden alışkın olduğumuz üzere, bir saat havalı konuşmalar yapıp gidenlerden olmadı. Her oturum başlığı özenle seçilmişti ve gerçekten uzmanlar, netameli, üstü kapalı, sloganik ifadelerden kaçınarak birer danışman gibi akatardılar bildiklerini. Yaklaşık on yıl önce Türkiye’ye geldiğinde bizim global markalarımızın olmaması gündemindeydi. Bu kez yine aynı konuyu farklı bir açıdan dile getirerek, havalanımızda bolca İtalyan markası gördüğünü ama Türk markalarına rastlamadığını söyledi. Eğer dedi Kotler “Sizinle çalışma olanağı bulursak bu konulara eğilebiliriz”.

Zirvedeki panelistler Amazon’la ilgili bir soruya çok şaşırdı. Amazon çalışanlarının önemli bir kısmının aylık gelirlerinin ortlamanın altında olmasını nasıl değerlendirdikleri soruldu. Bu sorudan önce Kotler sunumunda iki önemli hatırlatmada bulunmuştu. İnsan ve gezegen odaklı olun, dedi Kotler. Artık firma çalışanlarının çok önemli hale geldiğini, çalışan mennuniyetinin altını defaatle çizdi. Çalışan memnun değilse problemler çıkar demişti Kotler. Ama Dr. Fahim Kibria’nın Amazon sorusu panelistlerin askıda bıraktığı bir soru oldu. Nörobilimin pazarlamadaki rolü adlı sunmda Prof. Moran Cerf çok incelikli, detaylı bir sunum yaptı. Ondan aklımda kalan önemli bir cümleyi aktarayımi; “Düşündüğünüz her şeye inanmayın!”

Prof. Dr. İlber Ortaylı ile Philip Kotler’i yan yana düşünüp, bir araya getiren İTO’yu da ayrıca alkışlamak istiyorum. Youtube, Twitter ve kendi sitelerinden sunumları canlı olarak yayınladılar. İlber Hoca, kendisinden bekleneni yaptı ve Yıldız Çini Fabrikası’nın 1930’lu yıllarda ürettiği porselenlerde kullanılan desenlerin ve ürünlerin bugün cam, tekstil ve daha birçok sektörü etkileyen bir zarafet ve üretkenlikte çalışmış olduğunu hatırlattı. Ayrıca İstanbul’un binlerce yıllık geçmişinin onu zaten bir tarihi marka yapmaya yettiğini de hatırlattı. Zaten sonraki oturumlarda “İstanbul sizde hangi duyguyu çağrıştırıyor?” sorusunu Kotler, İstanbul demek tarih demektir minvalli bir açıklama ile yanıtladı.

Kotler’in, World Marketing Summit konuşmalarından aklımda kalanlar;

– Pazarlama artık daha fazla dijital olacak
– Markalama mı önemli pazarlama mı? Bence pazarlama daha önemli!
– Adidas’ta sadece 50 kişi sosyal medyadan sorumlu.
– Sürücüsüz otomobiller için marka konuşmak ne kadar doğru olacak? Şimdiye dek otomobiller için bütün marka stratejileri sürücüyü dikkate alıyordu. Peki ya şimdi?
– Öğrencilere tavsiyem çift anadal okusunlar. Finanstan anlamayan bir yönetici, pazarlamacı olmak eksikliktir.
– İyi bir toplum iyi eğitim alan ve sağlıklı bireylerin olduğu toplumdur.
– Senaryo pazarlaması kavramından hareketle bir ölçüde futuristik olmak zorundayız, dedi.

Kotler’in Türk firmalarına tavsiyeleri;

• En iyi olmaya odaklanın
• Hiçbir firma yıkılmayacak kadar güçlü değildir!
• İstanbul nasıl bir marka kurucu olabilir? Bu konuda planlama yapmak gerekir.

World Marketing Summit (Dünya Pazarlama Zirvesi), daha önce Japonya, Kanada, Kore ve Hindistan gibi dünyanın çeşitli ülkelerinde düzenlendi. Zirvede, “Stratejik Pazarlama”, “Pazarlamanın Geleceğini İstanbul’da İnşa Etmek”, “Nörobilimin Pazarlamadaki Öncü Rolü”, “Pazarlamada Big Data”, “Dijital Çağda ve Zor Zamanlarda 21. Yüzyıl Pazarlamanın Geleceği” ve “İstanbul’dan Dünya’ya Bir Markanın Serüveni” başlıklı konuşma ve paneller yapıldı.